“As our boat touched sand and the ramp came down,
I became a visitor to hell”
(Harry Parley, privat 116 infantry regiment, 6 juni 1944).
Een groep van 36 leerlingen uit 4 havo en 4 vwo is van 14 tot en met 18 september, samen met leerlingen van twee andere Eindhovense scholen, naar Bayeux in Frankrijk geweest. Het was een studiereis die door de Stichting 18 september (o.a. bekend van de Lichtjesroute) al tientallen jaren georganiseerd wordt en waarbij stilgestaan wordt bij de bevrijding van Europa (en dus ook onze regio) in 1944/1945. Bayeux is de eerste Franse stad die, na een maandenlange en zeer bloedige invasie vanaf de stranden van Normandie, bevrijd is van de Duitse bezetting. In (de buurt van) Bayeux bezochten we oorlogskerkhoven, musea en bunkers maar ook was er een indrukwekkende ontmoeting met een Amerikaanse oorlogsveteraan. We stonden natuurlijk ook stil bij de vrijheid waar wij sinds die tijd in leven. Hieronder lees je van elke dag een kort verslagje gemaakt door leerlingen.
Woensdag (Anke en Lisa):
Met kleine oogjes en donkere wallen onder de ogen kwamen we het parkeerterrein op van zwembad de Tongelreep. Omdat het een erg lange reis zou worden, vertrokken we al om 6.00 uur. `Eindhoven-Bayeux´ stond er op de voorruit van een van onze bussen. Toen alle tassen waren ingeladen, konden we vertrekken om er vervolgens vlakbij Antwerpen achter te komen dat we een docent misten. Na een half uur wachten arriveerde deze docent van het Van Maerlant. Hij bleek zich verslapen te hebben. Toen hij eenmaal zat, viel hij nog voordat de bussen in beweging kwamen alweer in slaap!
Net over de grens van België maakten we in Frankrijk een tussenstop bij een wegrestaurant om de benen te strekken. De geur van heerlijke, warme, verse broodjes was voor velen onweerstaanbaar. Onze pogingen tot ontbijt om 5 uur `s ochtends waren al enkele uren geleden en snoep hielp nu ook niet echt meer tegen de honger. Pas toen we stopten voor een lunchpauze hadden de meesten genoeg geslapen en kon iedereen zijn ogen open te houden om de film The Longest Day (een erg bekende film die gaat over de invasie op de stranden van Normandie) te bekijken. Via verdere tussenstops in de stad Rouen en bij een, voor het slagen van de invasie, erg belangrijke verkeersburg kwamen we uiteindelijk ‘s avonds volgepropt met snoep en een suf hoofd van de lange busreis aan bij het jeugdhostel in Asnelle in de buurt van Bayeux. Het verblijf bleek een prachtig uitzicht te hebben op de zee. Wat wil je nog meer! Natuurlijk brak er de nodige chaos uit bij het verdelen van de kamers, maar toen iedereen dan toch zijn koffer had uitgepakt kon de Bayeux-reis echt beginnen. Een reis vol musea, militaire begraafplaatsen en natuurlijk ook de nodige dosis plezier.
Donderdag (Dinette en Julia):
Na het ontbijt vertrokken we naar een stadje in buurt van ons verblijf om daar het Musee du Debarquemant te bezoeken. Het is een museum over de kunstmatige haven die daar door de geallieerden in 1944 speciaal voor de invasie neergelegd is om de troepen veilig aan land te brengen. De resten ervan kun je na een kleine 70 jaar nog steeds voor de kust zien liggen, maar de uniformen, wapens en landkaarten liggen in het museum. Cor, de grote organisator van de reis, gaf er aan de hand van maquettes een boeiend verhaal over hoe de geallieerden met behulp van de kunstmatige haven er in geslaagd zijn om vaste voet aan wal te krijgen in dit deel van Frankrijk. Daarna vertrokken we naar Longues sur Mer. Daar zijn bunkers met kanonnen te vinden die de Duitsers in de oorlog gebouwd hebben om de te voorkomen dat de geallieerden zomaar aan land zouden komen. Dankzij het weer (bijna de hele week was het zonnig!) hadden we een ‘leuke’ wandeling rondom de bunkers. Toen we nog maar net van de indrukken bekomen waren, gingen we met de bus alweer verder. Deze keer naar pointe du hoc, een steile rotspunt vooruit gestoken in de woeste zee, waarvan de Amerikanen dachten dat de Duitsers er grote kanonnen hadden staan. Foutje bedankt! Ze bleken er toch niet te staan. Helaas zijn wel honderden Amerikaanse Rangers gesneuveld bij zijn deze bestorming. Na een drukke ochtend zijn we terug gegaan naar Asnelles om te lunchen. Daarna gingen we weer snel op pad. Deze keer naar Musee de la Tapisserie. Daar hangt een wereldberoemd ‘tapijt’ van 70 meter lang. Het is eigenlijk een duizend jaar oud geborduurd stripverhaal wat over een heel andere oorlog gaat, namelijk de invasie van Engeland door Willem de Veroveraar in 1066. Daarna gingen we naar het Cimetière Militaire Britannique de Bayeux. Dat is een Britse begraafplaats waar niet alleen duizenden Britten begraven liggen, maar ook allemaal strijders met verschillende geallieerden nationaliteiten. Rond 17 uur vertrokken we weer ‘naar huis’ om te gaan eten. Maar de dag zat er nog niet op, want na het eten vertrokken we naar een wielerwedstrijd in Bayeux. Deze wielerwedstrijd werd al direct na de bevrijding in 1944 georganiseerd en is eigenlijk niet meer dan het bekende ‘rondje rond de kerk’. Maar omdat de Nederlanders die aan de wedstrijd meedoen een paar dagen later ook nog eens met het bevrijdingsvuur van Bayeux naar Eindhoven fietsen heeft het een speciaal tintje. Er deden in verhouding maar weinig Nederlanders mee, maar er was toch een Nederlandse winnaar. Er moest wel een jury-uitspraak aan te pas komen want er werd nog flink en geduwd en getrokken tot na de finish. De gevallen wielrenner was flink gewond, maar met een overwinning van een landgenoot rijker vertrokken we tevreden richting huis.
Vrijdag (Milou en Nikki):
Net zoals gisteren moesten we vandaag om 8 uur opstaan. Het drukke programma begon zijn tol te eisen en daarom zat iedereen nu al redelijk moe aan het ontbijt. Om 9 uur zijn we vertrokken naar Musée de la bataille (een oorlogsmuseum in Bayeux met opnieuw allerlei herinneringen aan de invasie van Normandie). Hierna werden wij ontvangen op het stadhuis van Bayeux. Daar werden een paar toespraken gehouden door onder andere de burgemeester. Hierna kregen we wat tijd om een Amerikaanse oorlogsveteraan te ontmoeten. Harry – inmiddels 85 jaar oud – had een interessant verhaal over zijn bijdrage aan de bevrijding van Bayeux en omgeving. Daarna zijn we doorgelopen om op tijd te komen bij een lezing door een oorlogscorrespondent uit Pakistan. Hij vertelde over zijn belevenissen en hoe hij een paar jaar geleden ontsnapt is uit Pakistan. Dit omdat journalisten daar opgepakt worden door de regering of bedreigd worden door de Taliban. Toen dat klaar was, kregen we anderhalf uur vrije tijd waarin iedereen Bayeux ging verkennen. Om 18.30 bracht de plaatselijke harmonie ons een serenade en gingen we getooid met allerlei vlaggen (van de VS, Frankrijk, Groot Brittannië en Nederland) op weg naar een monument waar een bevrijdingsvuur ontstoken werd. Eindhovense wielrenners (ja, die van de wedstrijd van donderdagavond) zouden vervolgens dat vuur op de fiets (625 km!) de komende twee dagen naar Eindhoven brengen waarmee op zondagavond op het stadhuisplein de fakkel ontstoken zou worden. Om 20.30 vertrokken we weer naar ons verblijf in Asnelles en na het diner begonnen we met een avondspel. Twee begeleiders bleken een simulatiespel over de bevrijding van Normandie in elkaar gezet te hebben en in teams moesten we, zogenaamd als Geallieerden of Duitse soldaten, een opdracht uitvoeren waarbij het er heel levensecht aan toe ging. Het was het einde van een drukke, maar leuke dag!
Zaterdag (Janneke):
Zaterdagmorgen vertrokken we na het ontbijt met de bus naar het Amerikaanse oorlogskerkhof ‘Normandy American Cemetery and Memorial’ in Colleville sur Mer. De grond waarop dit kerkhof ligt, is door Frankrijk geschonken aan de VS als dank voor de hulp bij de bevrijding. Officieel bevonden we ons dus op Amerikaans grondgebied. De oppervlakte van het kerkhof is 68 hectare, dat zijn ongeveer 130 voetbalvelden! Zover je kon kijken zag je grafstenen in totaal 9387. Bij de meeste graven stond een kruis, daar lagen de christelijke gesneuvelde soldaten. Verder waren een aantal graven met een Davidster erop. Hier lagen Joodse strijders van Amerikaanse afkomst. Van zoveel graven bij elkaar op één plaats raakte ik enorm onder de indruk. Bijna allemaal hele jonge mensen, niet veel ouder dan wij zelf. Verderop stond nog een muur waarin alle namen van de vermisten stonden gegraveerd. Dat waren er ook nog eens 1557! Onvoorstelbaar zoveel mensen er gestorven zijn zeker als je weet dat dit nog maar een topje van de ijsberg is. Later die ochtend gingen we naar het Duitse oorlogskerkhof ‘La Cambe’. Dit kerkhof had een hele sombere uitstraling voor mijn gevoel. Dat kwam waarschijnlijk door de grote tegenstellingen met het Amerikaanse kerkhof. De Duitse soldaten die lagen bijna allemaal met tweeën of drieën in een graf met alleen een kleine grijze steen erboven op. Ook was er één grote heuvel waar ongeveer 300 soldaten samen in begraven lagen. Op deze begraafplaats voelde je totaal geen of weinig respect voor de doden. De soldaten zijn onder de grond gestopt, meer niet. Van de ene kant snapte ik dat verschil wel, tenslotte hadden de Engelse en Amerikaanse soldaten ons mee bevrijd en de Duitse soldaten waren onze vijanden. Toch had ik ook een gevoel van onrechtvaardigheid. Ook de Duitse soldaten waren vaak erg jonge jongens die voor hun ideaal hadden gestreden en die hun leven hebben gegeven voor hun vaderland. Zij geloofden ook dat deze oorlog nodig was voor een betere wereld.
Na een lunch in ons verblijf vertrokken we te voet over het strand naar Arromanches, waar we een filmvoorstelling gingen bekijken in de 360-graden cinema. Een heel apart gevoel om dat beeld zo helemaal rondom te zien, maar ook heel indrukwekkend. Dit omdat ze eerst beelden lieten zien van hoe het gebied er nu uitziet en vervolgens van hoe het er in de Tweede Wereldoorlog uitzag tijdens de invasie.
Toen de voorstelling afgelopen was, kregen we nog ongeveer anderhalf uur de tijd om zelf rond te kijken in Arromanches, voordat we terug te voet terug liepen naar ons verblijf voor het diner.
‘s Avonds gingen we verder met het spel waaraan we vrijdagavond waren begonnen. Dit waren de laatste rondes van het spel voordat zondag de uitslag bekend werd gemaakt. Een combinatie van leerlingen van het Van Maerlant en onze school (hoezo verbroedering!) bleek uiteindelijk de winnaar te zijn geworden.
Zondag (Perry en Edwin):
We moesten al om half 6 opstaan om onze spullen in te pakken en om onze kamers schoon te maken. Nadat iedereen helemaal ontwaakt was en had ontbeten vertrokken we iets na 7 uur richting Nederland. Onderweg zijn we twee keer gestopt. De eerste stop was een korte plaspauze en bij de
tweede stop hadden we een picknick. Om kwart over 4 kwamen we weer aan in Nederland en hebben we in Eersel friet gegeten. Rond 5 uur vertrokken we naar Valkenswaard waar originele Amerikaanse en Engelse legervoertuigen ons op stonden te wachten. Iedereen mocht een eigen favoriete legervoertuig uitkiezen waarmee we richting het centrum van Eindhoven reden. Dat was erg indrukwekkend zeker omdat er honderden mensen langs de route stonden. Om 8 uur begon er een defilé op het plein voor het stadhuis waarbij wij liepen met dezelfde vlaggen als in Bayeux. Daarna begon de ceremonie waarbij de burgemeester een toespraak hield en het bevrijdingsvuur werd aangestoken. Van de volksliederen en de een minuut stilte werd iedereen erg stil. Na de ceremonie mochten we nog wat gaan drinken in het stadhuis. Om 11 uur stonden de bussen op het stadhuisplein en konden we onze bagage eruit halen. Het was het einde van een vermoeiende, maar erg indrukwekkende reis.
